menu
Een vergelijking van sociale media met junkfood, het idee om smartphones en zelfs laptops uit vergaderzalen te bannen, en meer van die overpeinzingen die een verband leggen tussen de toename van digitale technologieën en de afname van ons concentratievermogen.
Het smartphoneverbod op scholen is actief; er zijn nog geen slachtoffers gevallen. Ook al een tijdje in de pijplijn: een verbod op sociale media voor jongeren tot 16. Australië gaf het voorbeeld, andere landen overwegen een gelijkaardige maatregel. Het gevolg is intussen klassiek: bronnen van allerlei pluimage publiceren reacties voor en tegen, de moeite van een vergelijking waard. Ook niet (meer) verwonderlijk: basale fouten, nu vooral gebrekkige aspectscheidingen, verzieken de polemiek en voeden polarisaties.
Er is al heel wat geschreven over het effect van smartphones op school, en recent over het verbod dat in basis- en secundaire scholen van kracht gaat volgend schooljaar. Als je wat grondiger leest merk je hoe onze aanbidding van technologie het oplossen van sociale problemen voortdurend bemoeilijkt, vooral door gebrekkige aspectscheidingen en gebrek aan gezond verstand. Het grootste kwaad zit immers niet in smartphones, maar wel in het opdringen van berichten via asociale media.
Kapitalisme zou de motor zijn van de vooruitgang? Dan denk ik dat die nog op zware diesel draait, en regelmatig hapert. Een interview met libertariër Johan Norberg is een goede aanleiding voor een kritische blik op enkele rechtse 'ismen', die onvermijdelijk weer vragen oproept over de termen links en rechts, en een axioma over basale fouten genereert.
Is het mogelijk dat we een mentaal probleem kunnen oplopen net door erover te (horen) praten? Over soma en psyche, beïnvloeding van je innerlijk, de gevaren van digitalisering, en het succes van neoliberalisme.
In het artikel Normen en taalevolutie moest ik concluderen dat het Standaardnederlands op sterven na dood is, en dat een procedure voor het onderhoud van de standaardtaal niet bestaat; een vlag-en-ladingprobleem met de term 'norm' ligt aan de basis van het euvel. Wat later dook een nieuwe bron op die betrouwbaar leek, dus ging die onder het fileermes. Helaas, pindakaas, ik zag alleen mijn vrees bevestigd. De consequentheid waarmee het misverstand door een gerenommeerde taalexpert wordt bestendigd is verbazend. Ik hoop maar dat één en ander ondoordacht is.
Ergens in de analyse omtrent "Normen en taalevolutie" vroeg ik mij af of taalwetenschappers onze taal niet nog complexer maken dan ze al is. Enkele reacties op een vreemde uitspraak in een interview met een bekende schrijfster dragen nog bij aan die stelling. Tegelijk constateer ik ook weer dat artikelen die elkaar in gang steken best interessante stof voor analyse opleveren.
De noemen/heten vergissing is al jaren een bron van debat. Ik constateer dat linguïsten een onverwacht actieve rol spelen in deze 'oenoemdegij'-kwestie, net zoals in de Nederlandse casus 'hun hebben'. Een diepgeworteld vlag-en-ladingprobleem speelt een grote rol in de misverstanden, naast het negeren van de procedure die taalwijzigingen laat doorsijpelen naar de taalnorm, als die tenminste nog bestaat. Eén en ander lijkt de Taalunie niet te deren. Een sociotechnisch drama ontrafeld.
Gaan innovaties het klimaatprobleem oplossen? De gebroeders Grimm hadden er wel weg mee geweten. De vraag is alvast aanleiding tot een interessant artikeltrio. Buiten enkele serieuze basale fouten zien we ook een voorbeeld van hoe polarisering ontstaat, en wat we daarmee aan moeten.