Sociologie

Kapitalisme zou de motor zijn van de vooruitgang? Dan denk ik dat die nog op zware diesel draait, en regelmatig hapert. Een interview met libertariër Johan Norberg is een goede aanleiding voor een kritische blik op enkele rechtse 'ismen', die onvermijdelijk weer vragen oproept over de termen links en rechts, en een axioma over basale fouten genereert.

Is het mogelijk dat we een mentaal probleem kunnen oplopen net door erover te (horen) praten? Over soma en psyche, beïnvloeding van je innerlijk, de gevaren van digitalisering, en het succes van neoliberalisme.

In het artikel Normen en taalevolutie moest ik concluderen dat het Standaardnederlands op sterven na dood is, en dat een procedure voor het onderhoud van de standaardtaal niet bestaat; een vlag-en-ladingprobleem met de term 'norm' ligt aan de basis van het euvel. Wat later dook een nieuwe bron op die betrouwbaar leek, dus ging die onder het fileermes. Helaas, pindakaas, ik zag alleen mijn vrees bevestigd. De consequentheid waarmee het misverstand door een gerenommeerde taalexpert wordt bestendigd is verbazend. Ik hoop maar dat één en ander ondoordacht is.

Ergens in de analyse omtrent "Normen en taalevolutie" vroeg ik mij af of taalwetenschappers onze taal niet nog complexer maken dan ze al is. Enkele reacties op een vreemde uitspraak in een interview met een bekende schrijfster dragen nog bij aan die stelling. Tegelijk constateer ik ook weer dat artikelen die elkaar in gang steken best interessante stof voor analyse opleveren.

De noemen/heten vergissing is al jaren een bron van debat. Ik constateer dat linguïsten een onverwacht actieve rol spelen in deze 'oenoemdegij'-kwestie, net zoals in de Nederlandse casus 'hun hebben'. Een diepgeworteld vlag-en-ladingprobleem speelt een grote rol in de misverstanden, naast het negeren van de procedure die taalwijzigingen laat doorsijpelen naar de taalnorm, als die tenminste nog bestaat. Eén en ander lijkt de Taalunie niet te deren. Een sociotechnisch drama ontrafeld.

Gaan innovaties het klimaatprobleem oplossen? De gebroeders Grimm hadden er wel weg mee geweten. De vraag is alvast aanleiding tot een interessant artikeltrio. Buiten enkele serieuze basale fouten zien we ook een voorbeeld van hoe polarisering ontstaat, en wat we daarmee aan moeten.

Vlag-en-ladingproblemen, al dan niet op basis van gebrekkige aspectscheidingen, heb je in allerlei vormen, sommige openlijk, andere bedekt. De schoolresultaten van anderstalige leerlingen aangrijpen om meer waardering te vragen voor een allochtone achtergrond is zo'n bedekte vorm. Ook wetenschappers maken basale fouten. Om nog te zwijgen van AI-chatbots.

Elke standaard heeft een baas, of het nu gaat om industriële standaarden als ISO of DIN, of om een standaardtaal. Alleen, als het over mensen gaat wil de tolerantie wel eens toenemen. Het Standaardnederlands lijdt eronder.

Bart De Wever schrijft een boek "Over woke"; ik ben geïnteresseerd. Tom Lanoye schrijft als reactie een boek/pamflet, waarin bovendien het Standaardnederlands wordt bekritiseerd. Dit kan ik uiteraard niet negeren. Heeft De Wever een punt? En wil Lanoye dat ontkennen? En wat zeggen Sels, Torfs, Hertmans, Dalle en jongeren over woke? Ik zwalp van het ene artikel naar het andere debat, en struikel, niet geheel onverwacht, over basale fouten; het is niet anders.

Supermarktketen Jumbo heeft last van winkeldiefstallen. Naar verluidt zou in 2023 de waarde aan gestolen producten hoger zijn dan de winst. Het artikel op VRT NWS trekt mijn aandacht. Het economisch klimaat in zijn blootje.