ICT-ellende (13) - (Niet) Betalen met een bankkaart

Door Koen D. op 23-05-2026

Het hele verhaal begint hieronder bij de tandarts, ongeveer een jaar geleden. Momenteel ligt een petitie in de Kamer van Volksvertegenwoordigers te wachten op behandeling; zie piste 8 verderop. Zodra daar meer informatie over ontstaat voeg ik die toe. Daarna volgt desnoods ook nog piste 9 bij de Europese Commissie.

Laatste wijziging op 03-06-2026: zie hier.

De artikels in deze blog gaan in principe over basale fouten. Die zijn in het artikel hieronder (nog) niet aangeduid, omdat ze niet opvielen. Dat zou kunnen betekenen dat hier sprake is van een nog niet geïdentificeerde basale fout, weliswaar in de veronderstelling dat elk probleem het gevolg is van één of meer basale fouten, een nog onbewezen hypothese. Wijzigingen op dit vlak zullen in deze hoofding vermeld worden.

03-06-2025 – De tandarts

Ik breng een werkbezoek aan de tandarts; hij werkt, ik lig achterover. Omdat het moet, want achterover liggen doe ik niet voor het plezier. Toch niet bij de tandarts… Bij het betalen vraagt de assistente om ofwel cash (heb ik niet voorzien), ofwel Payconic (heb ik niet). Na wat zure gezichten krijg ik een overschrijvingsformulier mee…

Moet ik deze situatie aanvaarden? Op de site van Liantis vind ik Elektronische betaalmethode verplicht vanaf 1 juli 2022. Een uittreksel:

Er bestaan uiteraard verschillende soorten elektronische betaalmiddelen, denk bijvoorbeeld aan een betaalterminal met debet- en/of kredietkaart, toepassingen voor smartphones (Payconiq, Applepay…) of de mogelijkheid om via overschrijving te betalen. Dus overschrijven is een geldige elektronische betaalmethode.
Je mag zelf kiezen welk elektronisch betaalmiddel je ter beschikking stelt. Belangrijke kanttekening: je moet er wel rekening mee houden dat het (elektronisch betaalmiddel!!) een betaalmiddel moet zijn dat voldoende toegankelijk is. Hieraan kan getwijfeld worden, omdat niet iedereen kan verplicht worden een smartphone met Payconic te hebben. Dit raakt uiteraard aan het grotere probleem van het opleggen van verplichtingen door de techsector i.p.v. door de overheid.

Meer informatie over de verplichting kan je vinden op de website van de FOD Economie; op de bewuste pagina is echter geen sprake van toegankelijkheid.

05-06-2025 10:47 – Vraag aan de FOD Economie

Ik stuur het volgende bericht naar het "Contact Center" de FOD Economie, naar info.eco@economie.fgov.be:

Mijn tandarts biedt voor betalingen enkel cash en Payconic aan. Ik weet niet op voorhand wat de kost van een behandeling gaat zijn, en wil niet rondlopen met grote hoeveelheden cash op zak. Anderzijds heb ik geen smartphone met Payconic. Dus vraag ik telkens om te mogen overschrijven, waarop de assistente telkens protesteert, en zegt dat ze dat niet meer willen (misschien omdat sommige patiënten dan verzuimen te betalen?). Omdat er geen andere mogelijkheid is, krijg ik niettemin telkens een overschrijvingsformulier mee met het juiste bedrag erop.

Ik vind dat een vervelende situatie. Ik vermoed dat de tandarts voor Payconic heeft gekozen omdat die betaalmethode geïntegreerd is in zijn informatiesysteem (bv. bij Corilus CareConnect is dat het geval). De softwareleveranciers van hun kant kiezen waarschijnlijk voor Payconic omdat daaraan minder kosten verbonden zijn voor de zorgverleners dan aan Bancontact.

Ben ik nu verplicht ofwel grotere bedragen cash af te halen, ofwel een smartphone aan te schaffen om Payconic te kunnen gebruiken? Of kunnen zorgverleners gevraagd worden een betaalmogelijkheid met de betaalkaart aan te bieden?

Jaarlijkse kosten

Jaarlijkse kosten voor beide systemen bij n = aantal transacties (dit blijft een ruwe schatting, maar ze geeft wel een idee):
– Payconic: € 18 + (n × € 0,06)
– Bancontact: € 240–360 + (n × € 0,04–0,12)
Voor Bancontact is er een extra kost voor de aankoop of de huur van een terminal; bij Payconic, dat op smartphone werkt, heeft in feite iedereen zijn eigen terminal bij, dus dat kost de handelaar niets extra. De transactiekost van Bancontact is afhankelijk van het bedrag (€0.03-0.04 voor kleine, €0.08-0.20 voor grote) en van het volume (lager bij hoger volume); gemiddeld €0.12. Een goed draaiende praktijk met twee tandartsen, 20' per patiënt, 6 uur per dag, 4 dagen per week, 46 weken, genereert zowat 6500 transacties per jaar. Aan gemiddeld €0.12 geeft dat een jaarlijkse kost van €300 + 6500 * €0.12 = €1080. Met Payconic wordt dat €18 + 6500 * €0.06 = €408, een verschil dus van €672, deels recupereerbaar via de inkomstenbelasting (25% voor vennootschappen, waar tegenwoordig de meeste artsen in zitten), dus netto zowat €504 per jaar. Lijkt mij voor een tandartsenpraktijk een verwaarloosbare kost. Uiteraard zijn er wel meerdere 'verwaarloosbare' kosten, maar hier zijn wel patiënten bij betrokken. Het is niet omdat patiënten al blij mogen zijn nog een tandarts te vinden, dat je die zonder smartphone nog moet ambeteren voor €500 extra inkomsten per jaar.

05-06-2025 10:54 – Antwoord van de FOD Economie

Dit is allicht een automatisch antwoord; gezien het kleine tijdsverschil.

Beste,
Jouw vraag werd goed ontvangen. We streven ernaar om je binnen de 3 werkdagen een antwoord te geven.
Met vriendelijke groeten,
FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie

Vermoedelijk hebben die veel werk, dankzij de digitalisering. Het streven om binnen de 3 werkdagen te antwoorden is al niet slecht. Benieuwd of dat gaat lukken.

25-06-2025 16:31 – Aanmaning

Drie weken later heb ik nog geen antwoord gezien. Ik antwoord op de mail omtrent die drie dagen:

Zie onderstaande mail, die mij drie weken geleden liet weten een antwoord te kunnen verwachten binnen drie werkdagen.
Ik heb geen antwoord ontvangen; ik voeg de originele vraag onderaan opnieuw toe.
Kunt u mij een antwoord bezorgen, of mij een nieuwe schatting geven van wanneer ik dat kan verwachten?
Of moet ik mijn vraag elders voorleggen?
Met dank bij voorbaat.

Een alternatief zou kunnen zijn om https://federaalombudsman.be/ in te schakelen.

25-06-2025 16:40 – Antwoord van de FOD Economie

Geachte,
Sinds1 juli 2022 moeten volgens de Belgische wetgeving alle ondernemingen die met consumenten te maken hebben hun klanten ten minste één oplossing aanbieden waarmee zij hun aankopen elektronisch kunnen betalen.
Die oplossing mag niet in de plaats komen van cashbetalingen, die nog steeds moeten worden aanvaard: elektronisch betalen is daar een aanvulling op.
Alle technische oplossingen die momenteel op de markt beschikbaar zijn kunnen aangeboden worden: vaste of draagbare betaalterminals, contactloze betalingen via smartphone of smartwatch, enz.
Ondernemingen zijn vrij om de technologie te kiezen die hen het meest geschikt lijkt. Meer informatie vindt u op de website van Febelfin, de Belgische Federatie van de Financiële Sector.
Het is niet toegestaan om klanten extra kosten aan te rekenen voor een elektronische betaling.
Opgelet: betalingen met maaltijdcheques, ecocheques of consumentencheques worden niet als elektronische betaalmiddelen beschouwd, zelfs niet wanneer ze met een kaart worden verricht (er moet m.a.w. een ander betaalmiddel beschikbaar zijn). Hetzelfde geldt voor betalingen in cryptomunten en andere virtuele munteenheden.
Voor verdere vragen kan je iedere werkdag tussen 9u en 17u terecht op ons contactcenter op het nummer 0800/120.33.

Nu wél een antwoord op mijn mail, en wel binnen 9 minuten. Ik heb geen idee of hier een mens of een AI-systeem achter zit; beide zou kunnen. Ik ben geneigd te denken aan AI, gezien de foutloze taal. In het antwoord wordt informatie gegeven die ook op de website van de FOD te vinden is. Ik veronderstel dat ze dit opgeblonken antwoord klaar hebben liggen om snel te kunnen reageren op vragen over elektronische betalingen. Maar. Ik ga even terug naar mijn vraag:

Die vraag is dus niet beantwoord! Zit hier toch een AI-systeem achter? Of een mens die een AI-chatbot gebruikt om een antwoord te formuleren? Of een mens die te mottig is om de eigenlijke vraag te lezen en te beantwoorden (het is bijna 17:00)? Of te ver heen is om ze te begrijpen? Of zou er zelfs geen antwoord bestaan?? Ik doe een poging, niet veronderstellende dat er na 17:00 nog een snel reactie komt.

25-06-2025 17:04 – Mail terug aan de FOD

Dank voor de snelle reactie deze keer. Jammer genoeg is mijn vraag niet beantwoord:
Ben ik nu verplicht ofwel grotere bedragen cash af te halen, ofwel een smartphone aan te schaffen om Payconic te kunnen gebruiken? Of kunnen zorgverleners gevraagd worden een betaalmogelijkheid met de betaalkaart aan te bieden?
Kunt u daar iets over zeggen? Of mij laten weten waar ik met die vraag terecht kan? Met dank bij voorbaat.

Even afwachten…

ChatGPT

Ik leg het probleem intussen voor aan ChatGPT:
Mijn tandarts biedt enkel cash en Payconic aan als betaalmogelijkheden. Ben ik nu verplicht ofwel grotere bedragen cash af te halen, ofwel een smartphone aan te schaffen om Payconic te kunnen gebruiken? Of kunnen zorgverleners gevraagd worden een betaalmogelijkheid met de betaalkaart aan te bieden?

Het ding geeft een omstandige uitleg, en dit als samenvatting:

Vraag	Antwoord
Moet een zorgverlener elektronische betaling aanbieden?	Ja
Moet hij kaartbetalingen (Bancontact) aanbieden?	Nee
Is Payconiq voldoende als elektronische optie?	Ja
Ben je verplicht om cash of smartphone te gebruiken?	Niet wettelijk, maar praktisch wel
Kun je vragen om Bancontact?	Ja, maar geen verplichting voor de tandarts

Dat geeft mij alvast geen been om op te staan als de FOD niets anders vertelt.

Het probleem is ook groter dan de betaalmogelijkheden bij de tandarts. Mij gaat het hierom: kan ik verplicht worden (door de overheid, of door de techsector, dat is hier niet heel duidelijk) om een smartphone aan te schaffen om mijn tandarts te kunnen betalen zonder cash geld? De vraag stellen aan ChatGPT is wel bij de duivel te biechten gaan. Ik heb al meermaals gedacht dat OpenAI (zo open zijn ze nu ook weer niet) erin geslaagd is technologievoorkeuren in de chatbot in te bouwen. Dus een antwoord als "dit is inderdaad een probleem" moet ik van ChatGPT allicht niet verwachten.

Geen smartphone

Ja, ik heb wel een smartphone, maar zonder betaal-apps, en ik ben niet van plan die te installeren. Ik heb met opzet gekozen (en zelfs iets méér betaald) voor een 'minimal smartphone', waarvan de makers, met veel aandacht voor privacy, waarschuwen om er zeker gaan financiële apps op te zetten. Wat zijn dan de andere mogelijkheden?

De andere voor de hand liggende optie is cash. Als ik naar een tandarts moet weet ik nooit op voorhand hoeveel ik zal moeten betalen, en vooraleer ik daar ben gaat de tandarts mij dat ook niet kunnen zeggen. Dat is toch een probleem? Hoeveel cash moet ik dan afhalen? Deze optie is m.i. praktisch uitgesloten. Veronderstellen dat het altijd zowat €100 gaat zijn gaat eens verkeerd uitdraaien, en dan heb ik toch een overschrijvingsformulier nodig.

Er is echter nog een mogelijkheid: ik kan mijn PC meenemen naar de tandarts, en gebruikmakend van zijn WiFi online een betaling doen, met mijn bankkaart, en zonder smartphone. Volgende vraag: gaat de tandarts dat aanvaarden? Als hij een probleem heeft met overschrijvingen omdat sommige patiënten die verzuimen te doen, dan allicht wel. Bijkomend effect zal misschien wel zijn dat hij gaat inzien dat de sommige mensen écht niet van plan zijn in alles te buigen voor de techsector. In elk geval, eer het zover is, trotseer ik het vieze gezicht van de assistente als ik een overschrijvingsformulier vraag. Haar stapel is trouwens nog lang niet op.

Maar hé, er is beweging:

27-06-2025 09:49 – Antwoord van de FOD Economie

Geachte,
Ondernemingen zijn vrij om de technologie te kiezen die hen het meest geschikt lijkt.
Alle technische oplossingen die momenteel op de markt beschikbaar zijn kunnen aangeboden worden: vaste of draagbare betaalterminals, contactloze betalingen via smartphone of smartwatch, enz. De zorgverlener kan er dus voor kiezen om enkel Payconiq als elektronische betaalmogelijkheid aan te bieden.

Dat is nu wel duidelijk, maar mijn vraag is nog steeds niet beantwoord. Ter herhaling:
Ben ik nu verplicht ofwel grotere bedragen cash af te halen, ofwel een smartphone aan te schaffen om Payconic te kunnen gebruiken? Of kunnen zorgverleners gevraagd worden een betaalmogelijkheid met de betaalkaart aan te bieden?

Misschien is deze vraag gewoon te moeilijk voor een mens (of een AI-agent), vermits ze nu al de tweede keer wordt omzeild. De groeiende gewoonte om een redelijke vraag te beantwoorden met koude niet ter zake doende informatie wijst onmiskenbaar op de afname van de betrokkenheid van medewerkers; een onafwendbaar gevolg van digitalisering. Als de FOD-medewerker nu iets had geantwoord als "helaas, meneer, u hebt inderdaad de keuze tussen cash betalen of zorgen voor een smartphone met Payconic", dan stond ik even ver, maar had ik tenminste een fatsoenlijk antwoord gehad. Dat dit antwoord niet komt lijkt te betekenen dat de medewerkers de vraag niet begrijpen, ofwel ze niet willen beantwoorden. Ik zou gokken dat de beide betrokken medewerkers een smartphone hebben met Payconic.

Waar zit het probleem?

De wet die van toepassing is sinds 01-07-2022 verplicht mij in feite cash te betalen bij mijn tandarts, omdat de goede man geen betaalmogelijkheid met de kaart aanbiedt. Het lijkt erop dat de wetgever, door het toelaten van betaal-apps naast betaalterminals, veronderstelt dat iedereen die geen betaal-app wil of kan (!) gebruiken, wel zal gewend zijn vlotjes in cash te betalen. Niet dus. De uitleg op de website van de FOD Economie beschrijft omstandig de voordelen van elektronische betalingen voor ondernemingen, maar zegt geen gebenedijd woord over de nadelen voor de consumenten. Iedereen met een bankrekening heeft ook een bankkaart, en kan daarmee contante betalingen doen, tenminste overal waar een betaalterminal beschikbaar is. Maar betaal-apps zijn blijkbaar interessanter voor de banken, gezien de middelen die ze besteden aan de mogelijkheden voor mobiel bankieren, ten koste van PC-bankieren, waarbij je de kaart kan gebruiken. Het moet wel zijn dat mobiel bankieren meer interessante informatie genereert, waar de banken nuttig gebruik van denken te kunnen maken om nog meer geld te verdienen. Anders zou mobiel bankieren toch niet zo gepusht worden…?

Het gevolg is wel nog altijd dat mijn tandarts mij verplicht hem in cash te betalen, wat ik niet graag doe, gezien de eerder hoge en bovendien op voorhand onbekende bedragen. En waarom mijn vorige tandarts, nu op pensioen, maar half zoveel kostte is mij ook niet duidelijk, maar dat is iets anders. Hij kan mij immers niet verplichten een smartphone te hebben om mobiel te betalen, ook al zijn er intussen een paar miljoen Payconic gebruikers in België. Maar dat blijft een technisch probleem; de tandarts biedt Payconic aan, en is daarmee wettelijk in orde; hem kan weinig verweten worden. Desgevraagd zal hij trouwens aanvoeren dat zijn software leverancier Payconic heeft geïntegreerd in zijn praktijksoftware.

Intermezzo: digitale geletterdheid

Vreemd begrip, digitale geletterdheid. Wie 'geletterd' is kan omgaan met geschreven taal. 'Geletterdheid' is een eigenschap van iemand die geletterd is. Je kan ook in bepaalde mate geletterd zijn; dat wil zeggen dat je in bepaalde mate kan omgaan met geschreven taal, dus de ene al beter dan de andere (wat vooral duidelijk blijk uit e-mails). Personen die dat ook regelmatig doen, worden in ruimere zin ook wel eens 'geletterd' genoemd, ongeveer zoals iemand die veel leest 'belezen' kan genoemd worden. Het ene is 'ge..' en het andere is 'be..' omdat een betekenisonderscheid bestaat tussen 'belezen' (heeft veel gelezen) en 'gelezen' (een krant is gelezen, een mens heeft gelezen), en tussen 'geletterd' (kan met geschreven taal omgaan), en 'beletterd' (voorzien van letters, bv. een bus met reclame erop, of een mens met op het voorhoofd de letters 'onnozelaar').

Maar. Kan geletterdheid digitaal zijn? Is ChatGPT 'digitaal geletterd'? Interessante discussie, maar nu niet relevant. Wel van belang is dat we ook hier een ruimere betekenis kennen: het begrip 'digitale geletterdheid' slaat op het kunnen omgaan met digitale technologie. Enkele voorbeelden:
– ICT-vaardigheden, bv. weten hoe je iets opzoekt in een zoekmachine en hoe je een document opslaat.
– Informatievaardigheden, bv. het verschil kunnen zien tussen reclame en een informatief artikel.
– Mediawijsheid, bv. weten dat wat je deelt op sociale media invloed heeft op wat anderen van je denken.
– Computationeel denken, bv. leren hoe een app werkt of hoe je een proces kunt vereenvoudigen met technologie.
En er zijn allicht nog wel een paar aspecten.

Digitale geletterdheid komt voor in allerlei gradaties. Volgens de omschrijving hierboven ben je al digitaal geletterd als je met een digitale telefoon kan bellen. Andere voorbeelden: je digitale klok gelijkzetten, een foto van je mislukte soufflé publiceren bij Dagelijkse Kost, een klasgenoot online pesten, een blogwebsite bouwen (ja, dank u), GitHub gebruiken, of een financiële app ontwikkelen.

Het geloof van de meeste politici dat digitalisering de economie gaat redden is de wind in de zeilen voor ontwikkelaars van digitale systemen, maar ook dát is een ander verhaal. Wat komt "digitale geletterdheid" hier dan doen? Wel, veel.

Met de toename van digitalisering in de maatschappij is het niet verwonderlijk dat ook de 'praktische' digitale geletterdheid toeneemt, zelfs in die mate dat bij de ontwikkeling van systemen, en blijkbaar dus ook bij het opzetten van wetgeving daaromtrent, meer en meer wordt verondersteld dat iedereen voldoende digitaal geletterd is om die systemen te gebruiken. Maar. Digitale geletterdheid houdt ook in dat je begrijpt welke risico's die systemen meebrengen voor de privaatsfeer (als Nederlands alternatief voor 'privacy'), en welke rol ze spelen in een neoliberale markteconomie. Die ingesteldheid, noem het 'kritische digitale geletterdheid', gaat verder dan het kunnen gebruiken van een toestel of een app. Mijn punt: hoe meer je 'praktisch digitaal geletterd' bent, hoe meer je kan gebruik maken van de mogelijkheden van de technologie; ben je eerder 'kritisch digitaal geletterd', dan loop je regelmatig vast. Als de wetgever een handelaar toelaat om, naast cash, enkel Payconic aan te bieden, dan rekent hij op de praktische digitale geletterdheid van consumenten, maar hij negeert de ongeletterden en de kritisch geletterden.

Een betaling met een betaalkaart (geen smartphone nodig, kaart in de gleuf steken, code ingeven en klaar) vergt minder digitale geletterdheid dan Payconic: eenmalig smartphone kiezen en (kunnen) betalen, financiële app installeren, Payconic installeren (wat behoorlijk tegenvalt als je niet overal klakkeloos bevestigt), elke keer weer een QR-code scannen, desnoods het bedrag nog ingeven, doorsturen, wachten op bevestiging, app sluiten… De digitale belasting wordt meteen een stuk hoger. Tel dat maar op bij al die andere kleine en grote stressbronnen; dan verbaast het niet dat burn-out en depressies toenemen, vooral bij de meest 'digitaal geletterden', die allicht ook nog sociale media 'gebruiken'. Ook in de winkels zie je gevolgen: aan de kassa sta je liefst in een rij waar iedereen met de kaart betaalt, want andere systemen kosten meer tijd.

Digitale geletterdheid bij de FOD Economie

Dat digitalisering dikwijls gebreken vertoont (zie ICT-ellende) creëert bijkomend nog een andere vaardigheid, nl. omgaan met die gebreken, of anderen helpen daarmee om te gaan; ook een vorm van digitale geletterdheid, zou ik denken. Op dat vlak is de reactie van het Contact Center van de FOD Economie bedroevend. Ik kreeg al twee keer wel koude informatie, maar geen antwoord op mijn vraag. Ook op de bijkomende vraag "Kunt u mij laten weten waar ik met die vraag terecht kan?" kwam niet het minste antwoord. Ik moet concluderen dat de personen die het Contact Center van de FOD Economie 'bevolken' ('bemannen' is fout tegenwoordig) niet de vaardigheid hebben om met de gebreken van de digitalisering om te gaan. Nu moet je goed beseffen dat het hier gaat om een contactpunt voor het grote publiek, en wel van de Federale Overheidsdienst Economie. Dit komt erop neer dat heel België kan fluiten naar hulp bij het omgaan met de gebreken van de digitalisering. De techsector lacht in zijn vuist, want die wordt nergens op aangesproken; dat de overheid laat betijen is bijzonder jammer.

Anderzijds, in het kader van foutsequenties: het had zover niet moeten komen, voor dit specifiek probleem. Als de overheid wat meer rekening had gehouden met de on- en kritisch geletterden, dan had ze minstens een betaalmogelijkheid met een kaart verplicht gemaakt. Maar vermoedelijk is er door de bankensector (Payconic is opgericht door ING, KBC, Belfius en Société Générale), die mobiel betalen promoot (en PC-banking laat verwateren; zie ICT-ellende (9) – KBC: falende functionaliteit), wel gelobbyd voor betalen via apps, met de toenemende 'digitale geletterdheid' van consumenten als argument. Alles wat geld uitgeven eenvoudiger maakt en interessante data genereert krijgt voorrang.

28-06-2025 – Toch nog een prikje

Ik wil toch nog eens aandringen bij de FOD Economie. Ik stuur een nieuwe vraag:
Ik begrijp dat mijn zorgverlener in regel is, en dat ik bijgevolg inderdaad wordt verplicht te kiezen tussen cash en Payconic, maar ik ben daarover niet tevreden. Waar kan ik een klacht indienen?
Benieuwd of ik daar wél een degelijk antwoord op krijg; ik reken er niet op.

30-06-2025 10:04 – Antwoord van FOD Economie

Maandagmorgen; ze zijn wakker. En ofwel zijn ze wel hulpvaardig, ofwel hebben ze weinig te doen. Dit is de reactie:

Als consument (particulier) kan je een inbreuk op de wetgeving consumentenbescherming melden via ConsumerConnect. Een consument is een natuurlijke persoon die handelt voor persoonlijke doeleinden en niet in het kader van zijn beroepsactiviteit.
Informeer je eerst over je rechten en plichten via onze themapagina's of via de consumentengidsen. Die leiden je onmiddellijk naar het juiste meldingsformulier.
Op basis van de situatie die je beschrijft, geeft ConsumerConnect je informatie of hulp bij het oplossen van je probleem. Vervolgens kan je een melding indienen bij de Economische Inspectie (of een andere inspectiedienst).
Je kan ook een melding indienen zonder deze stappen te ondernemen. Je kiest dan zelf het thema uit de verschillende suggesties.

ConsumerConnect lijkt op het eerste gezicht een gestructureerde vraagbaak, weliswaar voor problemen tussen een particulier en een onderneming. Dit ziet er nogal degelijk uit, maar het is duidelijk niet bedoeld voor problemen met de overheid.

Wat betekent dit? Ofwel waren ze toch niet helemaal wakker, ofwel begrijpen ze de vraag niet, ofwel kan het hun geen reet schelen, en sturen ze mij met een kluitje in het riet. Er is immers geen sprake van een inbreuk op de wetgeving; ik heb bevestigd dat mijn tandarts in regel is.

Wat moet ik nu? Toch naar de Federale Ombudsman? Wat doet die eigenlijk? Volgens de website:

Een probleem met een federale overheidsdienst? We zorgen ervoor dat uw rechten worden gerespecteerd en we helpen de federale overheidsdiensten om hun dienstverlening te verbeteren.

Heb ik een probleem met een federale overheidsdienst? Ja: de FOD Economie reageert wel goed, maar beantwoordt mijn vragen niet afdoende. Wil ik daarvoor een klacht indienen tegen de FOD Economie? Nee, want dat gaat vermoedelijk niet helpen. Mijn vraag is drie keer genegeerd, wat dus betekent dat ze die niet kunnen of niet willen beantwoorden; een verbetering na een klacht bij de Ombudsman is nauwelijks te verwachten. Anderzijds, waar zou ik dan wél heen kunnen? Ik zou de Ombudsman kunnen vragen naar een antwoord, in plaats van een klacht in te dienen tegen de FOD, maar wel met FOD als argument om de Ombudsman te bevragen.

12-08-2025 – De Federale Ombudsman

Intussen zijn we half augustus, na het plegen van een paar andere blogartikels. Ik kijk opnieuw naar de site van de Federale Ombudsman, en zie dat ze telefonisch bereikbaar zijn: "Bent u niet zeker of u bij ons terechtkunt ? Bel ons gratis nummer 0800 999 61". Aha. Ik doe een poging. De raad van de Ombudsman (die blijkt te beschikken over een vrouwenstem): (1) dien een klacht in bij de FOD Economie, (2) verzamel alle details van de conversaties, (3) bij gebrek aan afdoend antwoord, dien een dossier in bij de Ombudsman, met alle details.

24-09-2025 – Een klacht bij de FOD Economie

Maar… kan dat wel? De FOD heeft mijn vraag van 28-06 zelf al beantwoord met een verwijzing naar ConsumerConnect, waar ik een inbreuk op de wetgeving consumentenbescherming kan melden. Daar gaat het echter niet over; er is immers geen sprake van een inbreuk. Maar na wat zoeken vind ik op de pagina ons contacteren een onderdeel Klachten over onze dienstverlening? met daarin de gezochte informatie. De beschrijving is goed, en lijkt volledig; dat die volledigheid ook slaat op de paragraaf waar de niet-ontvankelijke klachten worden opgesomd lijkt het nut van de procedure voor mijn probleem wel te ondergraven. Niet ontvankelijk zijn bv. "klachten over de regelgeving of over het beleid van de minister", waar mijn probleem vermoedelijk onder valt. Niettemin zou ik toch een antwoord mogen krijgen op de vraag waar ik met mijn klacht terechtkan. Dus doe ik toch een poging.

Ik kan een klacht indienen via het webformulier, maar dat blijkt niet te werken…; ik krijg een beeld zonder enige informatie. Alvast een slecht begin. Ah, wacht, na een minuut of zo krijg ik toch een formulier. Wel een zware bevalling; misschien was dit nog nooit gebruikt…? Mijn klacht:

Het gaat over: Een e-mail ontvangen van de FOD Economie
Referenties / dossiernummer: heb ik niet
Datum van de feiten/gebeurtenissen: 2025-06-30 de datum van de laatste mail
Dienst waarmee u in contact bent geweest: Contact Center, Directie Communicatie
Naam van de contactpersoon: ik geef beide betrokken namen
Reden/onderwerp van het contact met de FOD Economie: Elektronisch betalen bij zorgverleners
Beschrijving van de feiten/gebeurtenissen waarover u niet tevreden bent:
Ik heb een probleem met het feit dat ik bij mijn tandarts enkel cash of met Payconiq kan betalen, omdat ik geen smartphone heb met Payconiq. Ik heb echter begrepen van het Contact Center dat mijn tandarts niets te verwijten valt; hij is in regel. Blijkbaar zijn dienstverleners niet verplicht een betaalmogelijkheid met een bankkaart aan te bieden. Ik wil dit ergens aankaarten, en vraag het Contact Center waar ik daarvoor terecht kan. Tot tweemaal toe krijg ik een onbruikbaar antwoord; zie de e-mailstroom in bijlage.
Heeft u al ergens anders een klacht ingediend voor dezelfde feiten: Nee
Selecteer bestanden… ik voeg de e-mailcommunicatie toe
E-mailadres van de afzender: info.eco@economie.fgov.be

Benieuwd of en hoe die reageren. Volgens de site krijg ik binnen vijf dagen een ontvangstbevestiging (moet dat 5 dagen duren?; ik heb een PDF met mijn vraag wel kunnen afdrukken; dan is ze toch ook aangekomen?) en binnen 15 dagen een antwoord.

13-11-2025 – Geen antwoord

Als ik een beetje kan rekenen zijn we intussen 50 dagen verder, en er is nog geen antwoord. Dat gaat blijkbaar niet meer komen. Ik probeer de zaak aan te zwengelen. Op de webpagina Klachten over de werking van de FOD Economie vind ik het mailadres van een klachtencoördinator. Aha, hier moet ik zijn. Ik stuur een mail:

Op 24-09 diende ik een klacht in over de werking van de FOD Economie, omdat ik in een mailconversatie op een m.i. eenvoudige vraag geen antwoord kreeg. Ik heb een bevestiging van de klacht kunnen afdrukken, waarin de bevestigingscode 2340 wordt vermeld; zie een scan in bijlage. Volgens de website zou ik een bevestiging krijgen binnen vijf dagen, en een antwoord binnen vijftien dagen. De bevestiging had ik afgedrukt, dus daar zat ik niet op te wachten. Ook het antwoord is echter niet gekomen. Kan ik dat nog verwachten? Indien mijn klacht niet ontvankelijk is, zou ik dat graag vernemen, met argumentatie.

Kunt u mij laten weten wat de status is van deze klacht? Met dank bij voorbaat.

En nu maar weer afwachten. De autoreply is er uiteraard snel:

Wij hebben uw e-mail ontvangen en zullen binnenkort contact met u opnemen.

17-11-2025 – Toch nog een antwoord

Op 17-11 geeft de FOD Economie toch een teken van leven:

We hebben uw klacht goed ontvangen.
Zou u me de andere bijlagen kunnen bezorgen die u specifieert in de klacht?

Nu hebben ze zelf al het volledige dossier, dus waarom ik nog eens de details zou moeten doorgeven is mij een raadsel. Dat de klachtenafdeling die niet bij de collega's kan halen zal toch niet waar zijn zeker? Ik laat de zaak even liggen. Maar op 18-11 komt een ander antwoord:

Eerst en vooral willen wij ons excuseren voor de onaangename ervaring die u heeft ondervonden met ons Contact Center en onze klachtenprocedure. OK, da's vriendelijk. Nu wil ik ook niet verhullen dat ik dergelijke gevallen graag benut als onderzoeksonderwerpen voor deze blog…

Zoals u heeft kunnen lezen in de mail van onze medewerkster, impliceert de verplichting voor de tandarts om een elektronisch betaalmiddel aan te bieden niet noodzakelijk dat hij de mogelijkheid moet geven om met een bankkaart te betalen. Als hij een ander elektronisch betaalmiddel aanbiedt, is hij ook in regel. Wat ik zelf ook al onderstreepte.

Op uw vraag waar u dit kan melden, heeft de medewerkster meegegeven dat u hiervoor een melding kan indienen bij de Economische Inspectie. Gelet op het feit dat de arts conform de geldende regelgeving heeft gehandeld, was het geen optie om u daar naartoe te verwijzen. Aha! We hebben onze medewerkster hier uiteraard over aangesproken. OK. En nu?

Onze diensten bekijken in welke mate het al dan niet (?!) opportuun is om een voorstel tot wijziging van de wetgeving voor te leggen aan de bevoegde minister voor consumentenbescherming.

Wat zoveel betekent als "we zijn vermoedelijk niet van plan hier werk van te maken". Maar tegelijk krijg ik een alternatief, nl. zelf de vraag voorleggen aan de minister van consumentenbescherming. De dienstverlening zou compleet geweest zijn als ik daarvoor nog een referentie gekregen had.

22-11-2025 – Vraag aan de minister

Met een zoekopdracht "minister consumentenbescherming contact" heeft de browser snel een referentie gevonden: Contact | Rob Beenders; de minister is verrassend toegankelijk, via een online contactformulier (hoewel anderen die berichten allicht voor hem lezen). Op de eerste pagina moet ik een keuze maken tussen "Individueel, over mijn eigen situatie" en "Professioneel, voor mijn organisatie". Hier ontbreekt m.i. een optie "Voor het algemeen belang" o.i.d.; de minister mag dan toegankelijk zijn, de websitebouwers hebben weer niet genoeg nagedacht. Wat verder volgt een ja/nee-vraag: "Ben je reeds in contact met een overheidsinstelling?". Als die niet is bedoeld om de vraag bij "ja" af te wimpelen, begrijp ik niet waarvoor dan wel. Maar ik kan gerust "nee" antwoorden, want mijn communicatie met de FOD Economie is afgerond (zie hoger). Mijn vraag aan de minister:

De wetgeving omtrent elektronisch betalen heeft tot gevolg dat diverse dienstverleners enkel de mogelijkheden "cash" en "mobiel betalen" (per smartphone) voorzien, ten nadele van consumenten die wel elektronisch willen betalen met een kaart (bv. bij een tandarts, waar de bedragen tegenwoordig relatief hoog en vooraf niet bekend zijn, zodat cash niet evident is), maar zich geen smartphone met mobiele betaal-app kunnen (gelijke kansen!) of willen (consumentenbescherming!) aanschaffen. Een verplichting om altijd een betaalmogelijkheid met een kaart aan te bieden (evt. vanaf een bepaald bedrag, bv. €50) zou dit probleem vermijden. Wat is het standpunt van de minister hieromtrent?

En dan maar weer naar de wachtzaal. De volledige en snelle bevestigingsmail (ook een verfrissing) meldt dat men probeert een antwoord te verzinnen binnen 10 dagen. Lijkt mij redelijk.

16-12-2025 – Antwoord van de minister

Ook als je enkel werkdagen rekent zijn dat er 17, maar tot daar toe; ze hadden in feite ook niks beloofd. Het antwoord van de minister, of tenminste van zijn team (dat hem hier wel vertegenwoordigt):

Hartelijk dank voor uw e-mail en het stellen van uw vraag. Ik begrijp nooit waarom ze mij danken voor mijn e-mail. Zouden ze te weinig werk hebben? En voor het stellen van een vraag hebben ze ook al waardering? Ik kan mij wel voorstellen dat er tegenwoordig niet te veel mensen meer zijn die nog vragen stellen.

Het klopt dat handelaars of dienstverleners verplicht zijn om minstens één vorm van elektronisch betalen te aanvaarden van hun klanten. Enkel cash geld aanvaarden is dus niet voldoende, maar ook elektronisch betalen via bijvoorbeeld Payconiq By Bancontact geldt als elektronische betaalmogelijkheid. Ja, en? Aangezien het voor ondernemingen nog steeds verplicht is om cash geld te aanvaarden, kunnen ook mensen die niet over een smartphone beschikken nog steeds betalen. Wat zullen we nu krijgen? Hebben ze het weer maar half gelezen? Of is de greep van Big Tech op de wereldbevolking al zo sterk, dat zelfs de minister van consumentenbescherming er zonder verpinken voor plooit? Zijn consumenten met een bankrekening die geen smartphone hebben, of er niet mee kunnen of willen betalen, op cash aangewezen, als er geen betaalmogelijkheid met de kaart meer wordt aangeboden? Dit komt er zo ongeveer op neer dat consumenten worden verplicht een privacy bedreigende smartphone met betaal-app aan te schaffen. Het is ver gekomen, als de minister daar geen bedenkingen bij heeft.

U kunt uiteraard wel steeds in overleg gaan met de bewuste onderneming en hen vragen een andere betaalmogelijkheid aan te bieden. Dat ziet ge van hier. Zelfstandigen hebben al genoeg last met allerlei wettelijke verplichtingen; die gaan zich niet nog eens aanpassen aan individuele consumenten die zonder smartphone willen betalen.

We hopen u zo voldoende te hebben geïnformeerd. In geen geval.

Vriendelijke groeten,
Team minister Rob Beenders

Hier zien we nog maar eens het effect van een fenomeen dat zich meer en meer manifesteert: de gang van zaken in de maatschappij wordt grotendeels bepaald door Big Tech, en overheidsdiensten zijn blijkbaar niet in staat om de belangen van burgers te verdedigen.

Je kan ervan uitgaan dat zowat iedereen in België een bankrekening heeft, en dus een debetkaart. Exacte informatie daarover bestaat niet, maar je hebt al gauw een bankrekening nodig voor de ontvangst van een loon of uitkering, en voor het betalen van huur, facturen, domiciliëringen, online aankopen, belastingen… Dat BPost vanaf 2026 geen cash uitbetalingen meer doet van pensioenen, zou volgens OKRA een probleem vormen voor zowat 3000 gepensioneerden (zie hier), of zowat 0.025%. Zeg het zoals het is: dat is geen groep om grote beslissingen op te baseren.

In Vlaanderen heeft 89% van de inwoners een smartphone. Anders gezegd: 11% heeft geen smartphone, en dus geen mobiele betaalapplicatie. Volgens Febelfin maken ongeveer de helft van de Belgen gebruik van mobiel betalen. Dat betekent dat een kleine zes miljoen Belgen (!) geen mobiele betaalapplicatie gebruiken, ook al hebben 40% van hen een smartphone. Ik zie niet in waarom deze inwoners door meer en meer handelaars, en zelfs gezondheidsdiensten zoals tandartsen en huisartsen, zouden mogen verplicht worden te betalen in cash??

Handelaars betalen een klein bedrag (geen percentage) per transactie, en dat is lager bij Payconiq dan bij Bancontact; vooral in de horeca, met veel kleine bedragen, kan dat een klein verschil maken in de winst. Bovendien is voor Payconiq geen specifieke terminal nodig, en is de software gemakkelijker te integreren in bedrijfstoepassingen. Je kan het handelaars dan ook niet kwalijk nemen dat ze kiezen voor Payconiq.

Ook de beslissing van de overheid om minstens één elektronische betaaloptie aan te bieden, naast cash, is begrijpelijk. Dat daarbij de keuze aan de handelaars wordt gelaten zet echter de helft van de Belgen in het nadeel, en naarmate de bedragen hoger liggen (zoals bij een niet-geconventioneerde tandarts!) wordt dat nadeel groter. Je zou kunnen stellen dat je voor kleine bedragen als voor consumpties of een herenkapper wel kan wennen aan cash betaling, maar dan nog: mocht je eens te weinig cash bij hebben, dan heb je allicht wel een bankkaart bij, al was het maar omdat je je identiteitskaart moet bij hebben, en daar zit doorgaans ook je bankkaart bij. Dus, als de wet nu eens alle ondernemingen zou verplichten een betaalmogelijkheid met een kaart aan te bieden, dan kan iedereen betalen zonder cash, ook wie zich geen smartphone kan of wil aanschaffen (of die thuis laat liggen), of geen privacy-onvriendelijke betaalapp wil installeren daarop.

Nu terug naar Beenders. Ik legde het probleem voor, en vroeg naar het standpunt van de minister. Maar die (of toch zijn team) lijkt helemaal voorbij te gaan aan het nadeel van de huidige wettelijke regeling voor zes miljoen Belgen; zie hoger. Dat had ik niet dadelijk verwacht van een minister van Vooruit.

En nu?

Naar de ombudsman kan ik niet teruggaan; die zou zelf, na mijn eerdere klacht over het negeren van mijn vraag, "al dan niet" een voorstel tot wijziging van de wet voorleggen aan de bevoegde minister voor consumentenbescherming (zie hoger); daar heb ik dus niks aan. Ik leg mijn verzuchting voor aan Copilot:

Dat Belgische handelaars mogen kiezen tussen Payconiq en Bancontact voor het aanbieden van een elektronisch betaalmiddel is in het nadeel van alle consumenten die geen smartphone gebruiken voor mobiele betalingen (de helft van de Belgen). Ik legde dit voor aan de minister voor consumentenbescherming, maar die ziet geen probleem. Wat kan ik nog meer doen?

De reactie is verrassend, en biedt acht pistes, op het eerste gezicht zonder hallucinaties (maar blijf toch maar beducht). Ik overloop in het kort.

Formele klacht indienen bij de Economische Inspectie – Mijn vorige contact met de FOD (zie hoger) was niet van aard om mijn vertrouwen in die dienst te verstevigen.
Contact opnemen met de Ombudsdienst voor de Handel – Ik wist niet dat die bestond. En er bestaan er nog meer, bv. de Consumentenombudsdienst (die zelf weer verwijst naar ComsumerConnect); ik ruik parallelle processen. Maar: ombudsdiensten zijn bedoeld om conflicten op te lossen, dus die gaan hier vermoedelijk niet helpen.
Een parlementslid contacteren dat wél gevoelig is voor digitale inclusie – Als Rob Beenders, als Vooruit-minister (!) van consumentenbescherming (!!), hier niet gevoelig voor is, wie dan wel?? Maar misschien moet ik nog eens een poging doen, met een verduidelijking.
Samenwerken met organisaties die digitale inclusie verdedigen – Worden specifiek genoemd: de Digitale Inclusie Coalitie of DigitAll, OKRA (specifiek voor senioren, allicht een belangrijke betrokken groep), en Test Aankoop. Alle drie het bekijken waard, lijkt mij.
Test Aankoop inschakelen – Test Aankoop heeft juridische expertise, mediabereik, en invloed op beleidsvorming. Als zij dit opnemen, wordt het een nationaal dossier. Te proberen. Lijkt mij zelfs de meest voor de hand liggende volgende stap.
Een formele vraag indienen bij de Nationale Bank / FSMA – Zij waken over betalingssystemen, marktwerking en toegankelijkheid. Je kunt vragen of een betaalmiddel dat een smartphone vereist wel als volwaardig elektronisch betaalmiddel kan gelden (!!) en of de markt niet te afhankelijk wordt van één private speler (Payconiq)(maar daar gaat het niet over).
Een publieke opiniecampagne starten – Niet mijn ding. Een blogartikel anders wel… :-)
Een formele vraag indienen bij de Europese Commissie – De EU werkt aan Wero (pan‑Europese betaaloplossing)(de tech-industrie heeft het graag over "oplossingen", weliswaar voor problemen die ze zelf creëren), regelgeving rond toegankelijke digitale diensten, en bescherming van kwetsbare consumenten. Je kunt vragen of (1) een betaalmiddel dat smartphonegebruik vereist, in strijd is met EU‑principes rond toegankelijkheid, en (2) lidstaten verplicht moeten worden om minstens één universeel toegankelijk elektronisch betaalmiddel te garanderen. Ook hier zie ik mogelijkheden.

En … actie!

Even een overzicht, waarmee je direct naar de betrokken piste kan:
Piste 3 – Rob Beenders
Piste 4a – DigitAll
Piste 4b – OKRA
Piste 5 – Test Aankoop
Piste 6 – Nationale Bank / FSMA
Piste 8 – Kamercommissie
Piste 9 – Europese Commissie

Piste 3 – Terug naar Rob Beenders

01-01-2026 – Herhaling van de vraag aan de minister

Het team van Rob Beenders, de Vooruit-minister (!) van consumentenbescherming (!!), had mij met een kluitje in het riet gestuurd, maar ik wil niet dadelijk beweren dat ze dat met opzet deden; bij de meeste klantendiensten vliegen de kluitjes aardig in het rond. Met wat extra informatie erbij doe ik een nieuwe poging:

U lijkt voorbij te gaan aan de kern van het probleem. Maar ik heb wat extra informatie verzameld:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezitten een smartphone (info Vlaanderen).
– Zowat 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (info Febelfin).

Dit komt erop neer dat ruim 5.000.000 Belgen, nl. consumenten die geen smartphone hebben, of hun smartphone niet kunnen of willen gebruiken voor mobiele betalingen, hierdoor effectief worden uitgesloten van elektronisch betalen door een groeiende groep handelaars die enkel Payconiq aanbieden. Een wettelijke verplichting om een betaalmogelijkheid met een bankkaart aan te bieden zou dit verhelpen.

In de hoop dat deze formulering meer duidelijkheid schept, wil ik graag nogmaals vragen wat het standpunt van de minister is omtrent deze problematiek. Met dank bij voorbaat voor uw reactie.

30-01-2026 – Herinnering

Bij gebrek aan enige reactie van het team Beenders stuur ik maar een herinnering:

Tenzij ik iets gemist heb, kwam er nog geen antwoord op de onderstaande vraag. Uw antwoord op mijn oorspronkelijke vraag kwam erop neer dat u het normaal lijkt te vinden dat consumenten worden verplicht een privacy bedreigende smartphone met betaal-app aan te schaffen om elektronisch te kunnen betalen. Mag ik dat zo registreren?

Uw voorstel om in overleg te gaan met de bewuste onderneming, en te vragen een andere betaalmogelijkheid aan te bieden, lijkt mij evenmin realistisch; een individu zal een onderneming niet op andere gedachten kunnen brengen.

In de veronderstelling dat de Minister van Consumentenbescherming voor dit probleem wel enige aandacht heeft, wil ik toch graag aandringen op een reactie. Nog steeds met dank bij voorbaat.

Met 'registreren' bedoel ik ook 'publiceren in mijn blog', maar dat zeg ik even niet. Maar ik ga ook niet blijven wachten. Ze krijgen nog 2 weken.

… We zijn intussen half april 2026. Ze hebben dus zelfs nog veel meer gekregen, maar dat helpt uiteraard niet. Voor veel procedures waarbij een burger vraagt om een wettelijk voorziene dienst (zoals bv. privacy-aangelegenheden) is een termijn van maximaal 30 dagen voorzien. Dus kan je veronderstellen dat gelijk welke dienst die na 30 dagen niet heeft geantwoord, wettelijke termijn of niet, dat ook niet meer gaat doen.

Nu kan ik twee dingen doen: (1) de zaak laten voor wat ze is, en aannemen dat het de minister of zijn team geen fluit kan schelen (of dat hij in de greep zit van de banken, die Payconic uitvonden en dan ook promoten), en (2) een nieuwe vraag stellen aan het Team Beenders, met verwijzing naar de eerste. Mijn oorspronkelijk vraag was in feite wel goed geformuleerd (zie 16-12-2025 hierboven), die zou ik ook gewoon opnieuw kunnen stellen, in de hoop dat ze nu toevallig terechtkomt bij iemand die wel nog fatsoenlijk nadenkt. Ik doe een poging, met de originele vraag, en onderwerp "Discriminatie van consumenten zonder betaal-app" (i.p.v. "Elektronisch betalen zonder smartphone"). Benieuwd of ze binnen 30 dagen antwoorden.

… Maar een reactie is nooit gekomen. Het kan de minister (of zijn team?) geen fluit schelen.

Piste 4a – DigitAll

Na verder nazicht van de website van DigitAll besluit ik hen geen bericht te sturen, omdat ze vermoedelijk niet geïnteresseerd zijn voor het verdedigen van gebruikers zonder smartphone. Hun project van digitale inclusie blijkt gebaseerd te zijn op smartphonegebruik. De doelstelling van deze vereniging is ervoor te zorgen dat iedereen kan gebruik maken van mobiele toepassingen. Dit initiatief ondersteunt dus de verkoop van smartphones, en is niet gericht op de verdediging van mensen zonder smartphone of zonder mobiele betaalapplicatie. Met uitspraken als "40% van de Belgen is digitaal kwetsbaar" worden niet-gebruikers zelfs gestigmatiseerd. Iedereen moet omgelegd worden en een smartphone aanschaffen.

Zijdelingse conclusie: bekijk met argusogen elk voorstel van een AI-chatbot; je kan er immers niet van uitgaan dat die zinnige dingen vertelt.

Piste 4b – OKRA

04-01-2026 – Bericht aan OKRA

OKRA vertikt het een e-mailadres te vermelden op de website. Het webformulier, verstopt op de pagina Info/Advies, is bovendien te beperkt om mijn hele tekst te bevatten. Ik kort het eerste deel in:

Bij deze wil ik een structureel probleem melden dat veel Belgen treft: de toename van smartphone‑only betaaloplossingen, in het bijzonder Payconiq, als enige elektronisch betaalmiddel bij handelaars en zorgverleners.

Relevante feiten:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezitten een smartphone (info Vlaanderen).
– Zowat 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (info Febelfin).

Dit betekent dat zowat 5.000.000 Belgen (waaronder veel ouderen) die geen smartphone hebben, of hun smartphone niet kunnen of willen gebruiken voor mobiele betalingen, hierdoor effectief worden uitgesloten van elektronisch betalen, door een groeiende groep handelaars die enkel Payconiq aanbieden.

Ik vraag u daarom vriendelijk om:
– dit probleem op te nemen in de beleidswerking rond digitale inclusie;
– te onderzoeken of smartphone‑only betaalmiddelen verenigbaar zijn met de noden van ouderen;
– de bevoegde ministers en parlementaire commissies te wijzen op de nood aan minstens één elektronisch betaalmiddel dat zonder smartphone werkt (bijv. Bancontact‑kaart);
– eventueel een standpunt of aanbeveling te formuleren, zodat de stem van ouderen in dit debat gehoord wordt.

OKRA heeft een sterke reputatie als belangenverdediger van ouderen. Ik ben ervan overtuigd dat uw betrokkenheid een groot verschil kan maken in het streven naar een betaalinfrastructuur die voor iedereen toegankelijk blijft.

Ik dank u voor uw aandacht en blijf graag beschikbaar voor verdere toelichting.

Online antwoord: "Bericht verzonden – We beantwoorden jou zo spoedig mogelijk". Ik ben benieuwd.

06-01-2026 – Antwoord van OKRA

OKRA antwoordt vlot:

Hartelijk dank voor jouw mail. Je haalt met jouw opmerking over het digitaal betalen en de smartphone een terecht probleem aan. Ik ben eens niet alleen…

Jammer genoeg is het inderdaad zo dat handelaars enkel verplicht zijn om naast cash geld een digitale betaaloplossing te voorzien, dit hoeft geen betaling met de bankkaart zijn, maar kan ook Payconiq, Wero, of een ander digitaal betaalplatform zijn. Hoezo? Leggen ze er zich gewoon bij neer?

Wij krijgen hier regelmatig klachten over, signaleren deze klachten systematisch aan het beleid (ach zo?), en zijn ook samen met andere partners zoals Testaankoop en Financité, al langer vragende partij om de wetgeving hierrond te veranderen. Nu vraag ik mij wel af op welke manier ze dat proberen.

Tot nu toe zonder succes, maar wij geven niet af. Digitalisering is één van de thema's die we ook in 2026 prioritair blijven opnemen, dus willen we daar zeker nog verdere stappen in zetten, zoals bijv. (die 'bijv.' geeft m.i. weinig hoop, wegens niet concreet) het aanschrijven van de bevoegde parlementaire commissie (wie zou dat zijn?), het aanschrijven van de bevoegde minister en zijn kabinet, … Eén en ander betekent blijkbaar dat ze dat allemaal nog niet gedaan hebben.

Moet ik hier verder op ingaan? Ik zou OKRA kunnen aanraden de Europese Commissie in te lichten, of hen vragen wie ze bedoelen met "de bevoegde minister en zijn kabinet" (ik veronderstel dat dit Rob Beenders betreft; zie piste 3), of met "de bevoegde parlementaire commissie". En misschien ook wat hen tegenhoudt om die aan te schrijven…

12-01-2026 – Terug naar OKRA

Ik beantwoord de mail van OKRA:

Dank voor uw vlotte reactie.
In de veronderstelling dat meldingen vanuit verschillende kanten geen kwaad kunnen, wil ik zelf wel wat actie ondernemen (maar laat dat u niet tegenhouden om dat ook te doen).
Kunt u mij laten weten wie u bedoelt met de bevoegde parlementaire commissie, en wie de bevoegde minister is? Met dank bij voorbaat.

En maar weer afwachten…

13-01-2026 – Antwoord van OKRA

Weer een vlotte reactie; wel een verademing…

De commissie 'Economie, consumentenbescherming en digitalisering' is zeker betrokken, wellicht ook de commissie 'Financiën en begroting'.
Wat de ministers betreft:

Economie: David Clarinval
Financiën: Jan Jambon
Consumentenbescherming: Rob Beenders
Digitalisering: Vanessa Matz

Wat de commissies betreft: https://www.dekamer.be/kvvcr/showpage.cfm?section=/none&language=nl&cfm=/site/wwwcfm/comm/LstCom.cfm (en dan doorklikken op de links om naar de betreffende commissiepagina te gaan).

Voor de kabinetten en ministers:

Economie: https://clarinval.belgium.be/nl/contact
Financiën: https://jambon.belgium.be/nl/contact
Consumentenbescherming: https://beenders.belgium.be/nl/contact
Digitalisering: https://matz.belgium.be/nl/contact

En nu? Mijn bericht is bijna standaard, dus daar heb ik weinig werk aan. Gewoon naar alle mogelijke ontvangers sturen? Zou dat helpen? Anderzijds: is het niet vreemd dat hier zoveel 'partijen' bij betrokken zijn (MR, N-VA, Vooruit en Les Engagés)? (En hebben de Waalse christendemocraten er wel aan gedacht dat ze vrouwen uitsluiten met die naam? La ministre Matz est une femme engagée.) Maar OKRA heeft er misschien maar een slag naar geslagen.
– Is Economie betrokken? Eerder wel, omdat de economie gebaat is bij vlotte betalingen, en wie geen smartphone gebruikt voor betalingen wordt gehinderd door handelaars die enkel Payconiq toelaten.
– Is Financiën betrokken? Eerder niet, zou ik denken.
– Consumentenbescherming? Eerder wel, maar die heb ik al aangeschreven. Ik wacht nog op een vervolgantwoord.
– Is Digitalisering betrokken? Ja, uiteraard. Maar het is maar de vraag of de FOD Digitalisering zich bezighoudt met de nadelen van de digitalisering. De 'FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie' publiceerde het Belgian Digital Economy Overview Editie 2025 (merk op dat in deze titel zowel Engels als Nederlands wordt gebruikt; zotte praktijk). Het woord 'smartphone' komt 9 keer voor in de tekst maar nergens i.v.m. digitaal betalen; het woord 'bankkaart' komt niet voor. Het hoofdstuk 3 'Digitale vaardigheden en inclusie' zegt niets over smartphones. Gezien het feit dat digitalisering wordt gezien als een methode om de productiviteit te verbeteren, en dus de groei te stimuleren en het nut van het BBP te redden, is het begrijpelijk dat er door deze FOD over nadelen van digitalisering niet gesproken wordt.

Dus enkel Economie lijkt mij een zinvolle bestemming. Dit wordt Piste 8.

Piste 5 – Test Aankoop

03-01-2026 – Bericht aan Test Aankoop

Het bericht aan de Europese Commissie was het eerst verstuurd. Voor de andere gebruik ik een andere versie, met een gemeenschappelijk eerste deel.

(begin gemeenschappelijk deel)
Geachte,

Sinds 1 juli 2022 verplicht de Belgische wet alle ondernemingen om minstens één elektronisch betaalmiddel aan te bieden. In de praktijk kiezen veel handelaars voor Payconiq, omdat dit voor hen goedkoop en eenvoudig is. Het probleem is echter dat Payconiq uitsluitend via smartphone werkt en geen bankkaart ondersteunt. Dit leidt tot een vorm van digitale uitsluiting die volgens mij strijdig is met de geest van de wet en met de belangen van consumenten.

Relevante feiten:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezitten een smartphone (Vlaanderen).
– Zowat 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (Febelfin).

Omdat een groeiende groep handelaars enkel Payconiq aanbiedt, worden zowat 5.000.000 Belgen die geen smartphone hebben, of hun smartphone niet kunnen of willen gebruiken voor mobiele betalingen, hierdoor effectief uitgesloten van elektronisch betalen.
(einde gemeenschappelijk deel)

Ik vraag Test Aankoop daarom vriendelijk om:
– dit probleem te onderzoeken vanuit het perspectief van consumentenrechten en digitale inclusie;
– te evalueren of de huidige interpretatie van "minstens één elektronisch betaalmiddel" wel voldoet aan de bedoeling van de wet;
– te overwegen om hierover publiek standpunt in te nemen, gezien de groeiende impact op een grote groep consumenten;
– indien nodig, beleidsaanbevelingen te formuleren aan de bevoegde ministers en parlementaire commissies.

Ik ben ervan overtuigd dat Test Aankoop, met zijn expertise en maatschappelijke rol, een belangrijke bijdrage kan leveren aan het beschermen van consumenten die door deze evolutie dreigen uitgesloten te worden.

Ik dank u voor uw aandacht en blijf graag beschikbaar voor verdere toelichting.

Ik stuurde dit bericht naar contact@info.testaankoop.be, een adres dat vroeger werd gebruikt bij communicatie met experten van Test Aankoop. Het blijkt nu niet meer te werken; de terugkerende mail verwijst naar de contactpagina, waar je enkele keuzen moet maken: (1) advies van een advocaat of expert, of (2) een vraag over je abonnement of je betalingen; dat wordt dus (1). Dan moet ik opnieuw kiezen: "Juridisch advies", "Advies over producten en diensten", "Energie advies" (dat moet in feite aan elkaar), "Krediet- en bankadvies", "Erfenis advies" (dat ook) en "Belastingadvies". Ik kies voor "Advies over producten en diensten", maar vraag mij toch af waarom ze niet gewoon een e-mailadres geven waar je terecht kan met allerlei vragen. Vragen worden toch gesteld, ook al moet je een niet-toepasselijke categorie aanduiden. Ik stel mij trouwens voor dat die zes verschillende categorieën niet door zes verschillende personen behandeld worden…

De volgende pagina bevat deze tekst: "Hulp nodig om een product of dienst te kiezen?", en "Ben je op zoek naar het beste product of weet je niet welke dienst te kiezen? Nog op zoek naar een telecomprovider of andere dienst? Onze experten staan voor je klaar met advies". Opnieuw een nadeel van het ontbreken van een e-mailadres: deze omschrijving is immers niet van toepassing op mijn probleem. Verder vraag ik mij wel dikwijls af in welke mate de persoon waar zo'n vraag terechtkomt zelf invloed heeft op de verdere behandeling. Je moet maar de pech hebben om iemand te treffen die er absoluut geen probleem in ziet om Payconiq te veralgemenen voor iedereen…

Het bijbehorende formulier vraagt een titel, het betrokken bedrijf (gelukkig optioneel), en de vraag (tot 5000 karakters, dat volstaat wel). Maar de pagina bevat toch nog een stomme fout: onderaan wordt je gevraagd om in te loggen, en als je dat doet verdwijnt de tekst uit de andere velden, en moet je de titel en de vraag dus opnieuw formuleren. Gelukkig had ik, als ervaringsdeskundige, de tekst vooraf gekopieerd… :-)

In elk geval: mijn bericht is verstuurd.

07-01-2026 – Antwoord van Test Aankoop

Het antwoord komt vlot, bij monde (hande?) van een verantwoordelijke van de Financiële Adviesdienst. De mail bevat het logo van Testaankoop Invest. Het verband is mij niet duidelijk; hopelijk is dit geen zijspoor.

Hartelijk dank voor uw duidelijke uiteenzetting van het probleem rondom smartphone-only betaaloplossingen, in het bijzonder Payconiq. Uw melding raakt een belangrijk en actueel onderwerp: de toegankelijkheid van elektronisch betalen voor alle Belgen.

U heeft terecht een punt (is dat geen tautologie?). Hoewel de Belgische wet sinds 1 juli 2022 vereist dat ondernemingen minstens één elektronisch betaalmiddel aanbieden, betekent dit in de praktijk dat veel handelaars enkel en alleen Payconiq gebruiken als elektronisch betaalmiddel om tegemoet te komen aan hun verplichtingen, en dat daardoor een aanzienlijk deel van de bevolking effectief wordt uitgesloten van elektronisch betalen, gezien niet iedereen een smartphone heeft, of smartphone-vaardig is.

Tegelijkertijd worden door deze praktijk geen wetten overtreden. Handelaars handelen volledig correct volgens de wet, aangezien de wet niet expliciet bepaalt welke elektronische betaalmiddelen moeten worden aangeboden. Er is ook geen verplichting tot een "watervalprincipe", waarbij een alternatief beschikbaar moet zijn als een betaalmiddel niet gebruikt kan worden. Juridisch voldoen handelaars dus volledig aan de wet, ook al leidt dit maatschappelijk tot een gevoel van uitsluiting. Dat er geen wetten worden overtreden klopt. Dit leidt maatschappelijk echter tot uitsluiting, en niet zomaar tot een gevoel van uitsluiting. Test Aankoop lijkt één en ander te willen vergoelijken; benieuwd waar dit heen gaat.

Zolang er geen wetten of reglementen worden overschreden, staan wij bij Testaankoop hierbij echter machteloos. Dit betekent echter geenszins dat deze materie van digitale uitsluiting of digidwang (!!) ons onverschillig laat. Testaankoop volgt deze problematiek al jaren op. Zo maakten wij op 1 maart 2021 al duidelijk dat de digitalisering van bankdiensten en de afbouw van papieren alternatieven veel mensen uitsluit, bijvoorbeeld door de kosten voor cash-opnames, papieren overschrijvingen en afdrukken van rekeninguittreksels steeds verder te verhogen. Destijds startten wij een petitie om de bevriezing van banktarieven en een uitbreiding van de universele bankdienst te vragen. Met bijna 28.000 handtekeningen werd dit pamflet overhandigd aan minister Dermagne en staatssecretaris De Bleeker. Helaas heeft deze petitie toen geen zoden aan de dijk gebracht.

En dat is het dan? Ik moet hieruit afleiden dat Test Aankoop niet geneigd is nog actie te ondernemen (wat ik van Test Aankoop Invest trouwens al helemaal niet verwacht). We zijn wel al 2026, en het probleem bestond toen nog niet. Kunnen zij dan nu misschien nog eens in gang schieten en de huidige regering aanporren? Ik doe een poging.

12-01-2026 – Terug naar Test Aankoop

Ik doe nog een poging om T.A. tot actie te bewegen:

U bevestigt alvast dat de wet van juli 2022 een reëel probleem veroorzaakt voor een groot aantal Belgen, waarvoor dank.
Ook uw vaststelling dat er geen wetten worden overtreden door handelaars die enkel cash en Payconiq aanvaarden lijkt mij correct.
Dat Test Aankoop in 2021 actie ondernam is positief; dat Dermagne en De Bleeker daar niet op regeerden is spijtig. Sindsdien is de situatie echter gewijzigd door de wet van juli 2022, die een probleem creëerde dat blijft groeien met de toename van het gebruik van smartphone-only betaaloplossingen door handelaars en zorgverleners.

Misschien is het tijd voor een nieuwe actie?
Mocht Test Aankoop zelf niet van plan zijn iets te ondernemen, zou u mij dan kunnen laten weten wie de bevoegde minister is, en hoe die kan bereikt worden? Of een parlementaire commissie? Met dank bij voorbaat.

Test Aankoop reageert niet meer (vermoedelijk omdat hun medewerkers zijn gedemotiveerd door de digitalisering). Maar ik heb genoeg informatie; ik kan de federale Commissie Economie contacteren. Zie Piste 8. Ik sluit 'Piste 5 – Test Aankoop'.

Piste 6 – Nationale Bank / FSMA

MS Copilot – Voor klachten over discriminatie in betaaloplossingen (bijv. weigering van bepaalde betaalmiddelen, ongerechtvaardigd onderscheid tussen klanten, problemen met toegang tot betalingsdiensten) moet je niet rechtstreeks bij de Nationale Bank (NBB) zijn, maar bij de FSMA of FOD Economie, afhankelijk van de situatie. De NBB heeft geen publiek klachtenloket voor dit soort consumentenproblemen.

Ik formuleer het probleem bij het klachtenloket van de FSMA:

Ik wens hierbij een formele melding te doen over een structureel probleem inzake digitale inclusie en betaaltoegankelijkheid in België.
Sinds 1 juli 2022 verplicht België alle handelaars om minstens één elektronisch betaalmiddel aan te bieden (Wetboek van Economisch Recht, art. VI.7/4). In de praktijk kiezen veel handelaars voor Payconiq, een betaalmethode die uitsluitend via smartphone werkt en geen bankkaart ondersteunt. Hierdoor ontstaat een situatie waarin zowat 5.000.000 Belgen bij bepaalde handelaars en zorgverleners (!) geen toegang hebben tot het wettelijk vereiste elektronische betaalmiddel.
Volgens recente Belgische cijfers:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezit een smartphone (Vlaanderen).
– Maar 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (Febelfin).

Payconiq is smartphone‑only, terwijl Bancontact ook kaartbetalingen ondersteunt. De Belgische wet laat handelaars toe om uitsluitend Payconiq aan te bieden. Dit leidt tot digitale uitsluiting van burgers die geen smartphone hebben of om veiligheids-, gezondheids- of financiële redenen geen mobiele betaalapps kunnen of willen gebruiken. Deze situatie is problematisch in het licht van Europese doelstellingen rond digitale inclusie, toegankelijkheid van essentiële diensten, en non-discriminatie.

Online reactie: "Hartelijk dank voor het invullen van het elektronische contactformulier van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA). Wij streven ernaar u zo snel mogelijk een antwoord te bezorgen". Er volgt een bevestigingsmail die mijn bericht niet bevat…

Een paar uur later al. Het antwoord van de SFMA:

Betreft: Uw bericht van 17 april 2026 over digitale inclusie en betaaltoegankelijkheid

Het toezicht op de naleving van de wetgeving inzake betalingsdiensten is een bevoegdheid van de Federale Overheidsdienst Economie.

Met uw problemen kan u terecht bij ConsumerConnect, het meldpunt van de FOD Economie. Vragen kunt u sturen naar het Contact Center, Vooruitgangstraat 50, 1210 Brussel, telefoon: +32 800 120 33 of info.eco@economie.fgov.be.

Ellendig is dit toch? Ik mail terug:

Dank voor het vlotte antwoord. Het gaat hier echter niet om toezicht op het naleven van de wetgeving. Handelaars en dienst- en zorgverleners die naast cash enkel mobiele betalingen aanbieden zijn immers wettelijk in orde, maar zij ontzeggen de mogelijkheid tot elektronisch betalen aan die 45% van de burgers die niet kunnen of niet willen mobiel betalen. Het probleem zit niet bij de handelaars, wel bij de wetgeving van 2022. Uit uw antwoord leid ik af dat u mijn vraag anders had geïnterpreteerd.

Kunt u mij laten weten of de FSMA een rol kan spelen in de behandeling van deze vorm van discriminatie? En zo niet, waar ik elders terecht kan? Met dank bij voorbaat.

Een antwoord volgt na het weekend:

U kan met uw vraag terecht bij de FOD Economie. De FSMA speelt geen rol in de behandeling van deze problematiek.

Met andere woorden: de FSMA wil zich niet moeien in deze kwestie. Ik ben niet zeker of dat ze dat zou moeten, maar hier moet ik het in elk geval mee doen.

Piste 7 – Publieke opiniecampagne

Niet mijn ding. Maar je weet maar nooit…

Piste 8 – Federale Commissie Economie

Ik denk dat aanschrijven van de commissie 'Economie, consumentenbescherming en digitalisering' nut kan hebben, en vermits die ook over economie gaat, lijkt het weinig zinvol de minister zelf te contacteren. Via de opgegeven pagina vind je de samenstelling van alle commissies, en informatie over hun werkzaamheden. Naar een contactmogelijkheid is het even zoeken, maar die is er wel in de menu bovenaan: 'U en de Kamer' > 'Hoe dien ik een verzoekschrift in?' (verder in die tekst wordt de term 'petitie' gebruikt). Als ik het goed begrijp kan ook een individueel persoon een petitie indienen; als je ook in de Kamer wil gehoord worden heb je 25000 handtekeningen nodig. Als je petitie ontvankelijk wordt verklaard (maar nergens staat wanneer of hoe dat gebeurt) dan kan ze worden doorgestuurd naar de bevoegde minister/staatssecretaris, die schriftelijk zal antwoorden (wat al gebeurd is, maar dat antwoord was eerder nutteloos), of naar het College van de federale Ombudsmannen (bestaat dat ook al? maar die zijn hier niet van toepassing), dat je verzoek zal behandelen, of de bevoegde Kamercommissie. Dus er lijkt inderdaad een mogelijkheid te bestaan om de commissie 'Economie, consumentenbescherming en digitalisering' te contacteren, zij het niet direct (onderweg kan nog vanalles misgaan; vooral die ontvankelijkheidsverklaring lijkt mij een onduidelijk punt in het systeem).

Niettemin stuur ik een petitie naar de Kamer:

Geachte leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers,

Ik wens hierbij een formele petitie in te dienen met betrekking tot een structureel probleem in de Belgische betaalwetgeving dat leidt tot toenemende uitsluiting van een grote groep burgers.

Sinds de invoering van de verplichting voor handelaars om minstens één elektronische betaalmethode aan te bieden, is het wettelijk toegestaan om uitsluitend mobiele betaaloplossingen (zoals QR‑apps) te voorzien, zonder de mogelijkheid om met een klassieke bankkaart te betalen. Hoewel dit wettelijk in orde is, veroorzaakt het in de praktijk een belangrijke vorm van maatschappelijke uitsluiting.

Burgers die geen smartphone hebben, of om diverse redenen geen mobiele betaalapps kunnen of willen gebruiken, worden hierdoor steeds vaker geconfronteerd met situaties waarin zij niet meer kunnen betalen met hun bankkaart. Zij worden door een toenemende groep handelaars, dienst- en zorgverleners, verplicht om cash te gebruiken, ook in contexten waar dit onpraktisch of onveilig is. Dit probleem treft onder meer ouderen, personen met een beperking, mensen met een beperkt budget, burgers zonder smartphone, en iedereen die om privacy‑ of veiligheidsredenen geen mobiele betaalapps gebruikt. Volgens gegevens van Febelfin gaat het om 45% van de bevolking (!).

De huidige wetgeving voorziet geen verplichting voor handelaars om een kaartbetaling (bijvoorbeeld Bancontact) aan te bieden. Hierdoor ontstaat een groeiende kloof tussen burgers die volledig mobiel betalen en burgers die dat niet kunnen of willen. Dit is een structureel toegankelijkheidsprobleem dat niet kan worden opgelost via klachtenprocedures, aangezien handelaars wettelijk in orde zijn.

Ik verzoek de Kamer daarom om:

- - dit probleem formeel te onderzoeken binnen de Commissie Economie,
  - na te gaan in welke mate de huidige wetgeving leidt tot uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen,
  - en te overwegen om de wet aan te passen zodat minstens één niet‑mobiele elektronische betaalmethode verplicht wordt aangeboden, zoals een klassieke kaartbetaling.

Dank bij voorbaat voor uw aandacht voor dit maatschappelijk probleem.

Ik kopieer het betrokken e-mailadres van deze pagina, en plak dat in mijn mailapplicatie, waarop dit verschijnt: eb.remaked@netfirhcskeozrev-snoititep, net het omgekeerde van wat het moet zijn, nl. petitions-verzoekschriften@dekamer.be. De wonderlijke wereld van de informatica … Niettemin, mijn petitie is verzonden, en wel op 20-04.

08-05-2026

Enkele weken later krijg ik een antwoord van de kamervoorzitter (!). 't Is te zeggen, zijn antwoord is gedateerd 23-04 (vlot gewerkt), en komt toe op 08-05. Of de vertraging ligt in de Kamer of bij BPost is niet duidelijk. Op dezelfde dag in de bus: een factuur van mijn telecom provider, gedateerd 23-04 (!). Ofwel rammelt de verzender ermee, ofwel verliest BPost haar pluimen (er zijn trouwens weer stakingen geweest). Het antwoord:

Ik heb uw mail van 20 april 2026, met betrekking tot de wetgeving inzake betaalmethodes in handelszaken, goed ontvangen en met aandacht gelezen. Een goed begin.

Uw verzoekschrift is ontvankelijk. Het draagt het nummer … en zal worden voorgelegd aan de commissie voor Verzoekschriften. Je wil niet weten hoeveel commissies er bestaan.

Ik ben opnieuw in blijde verwachting, hoewel ik geen termijn gekregen heb. ChatGPT zegt daarover dit:

Na de ontvankelijkheidsverklaring kan de petitie doorgestuurd worden naar een bevoegde minister of staatssecretaris, naar het College van de federale Ombudsmannen, naar een bevoegde Kamercommissie, besproken worden in plenaire vergadering, of zonder gevolg worden geklasseerd.

In de praktijk kan dat dus gaan van enkele weken tot vele maanden, afhankelijk van: de politieke gevoeligheid van het onderwerp, of er hoorzittingen of adviezen nodig zijn, de parlementaire agenda, en of de regering of commissies nog actief werken aan het dossier.

Dit lijkt eerder op een 'onbepaalde termijn'. Op dit punt vraag ik mij af het nut heeft om ook de Europese Commissie al aan te schrijven, zonder te wachten op een antwoord van de Kamer. Maar dat kan in feite niet, want één van de vragen bij de Europese Commissie is "Bent u in het land in kwestie al betrokken bij een actie om het probleem op te lossen?", wat dan een reden is om de klacht niet te aanvaarden. Dus moet eerst piste 8 afgesloten zijn. Zucht.

03-06-2026

Een nieuwe brief (gedateerd 28-05) zegt dit:

Tijdens haar vergadering van 19- mei 2026 heeft de commissie voor Verzoekschriften uw petitie met nummer … overgezonden aan de commissie voor Economie, Consumentenbescherming en Digitalisering.

Indien er een gevolg wordt gegeven aan uw verzoek, zal u daar schriftelijk op de hoogte van worden gebracht.

Grammaticaal kan nog één en ander geoptimaliseerd worden. Maar belangrijker: is deze melding positief of niet? Ik heb twijfels, om twee redenen:
1 – De minister van consumentenbescherming is immers Rob Beenders, waar ik eerder al bot ving. Gelukkig is het bereik van de commissie ruimer. De minister van economie is David Clarinval, die van digitalisering is Vanessa Matz.
2 – Ik zal op de hoogte gebracht worden "als er een gevolg gegeven wordt aan mijn verzoek". En anders? Hoor ik niks? Dit lijkt weer zo'n synoniem voor "ge moet maar afwachten of we zin hebben om hier iets mee te doen". Lijkt mij toch een foutieve procedure; bij een weigering om hierop in te gaan zou ik toch minsten een melding verwachten.
Hoe lang moet ik nu wachten alvorens ik zelf weer navraag doe? Moet ik rekening houden met het zomerreces vanaf 12-07 tot september?

Piste 9 – De Europese Commissie

25-12-2025 – Bericht aan de Europese Commissie

Via het online "Schrijf ons" mailformulier leg ik het probleem voor aan de Commissie:

Onderwerp: digitale uitsluiting door Belgische regelgeving rond elektronische betalingen

Geachte leden van de Europese Commissie,

Ik wens hierbij een formele melding te doen over een structureel probleem inzake digitale inclusie en betaaltoegankelijkheid in België.
Sinds 1 juli 2022 verplicht België alle handelaars om minstens één elektronisch betaalmiddel aan te bieden. In de praktijk kiezen veel handelaars voor Payconiq, een betaalmethode die uitsluitend via smartphone werkt en geen bankkaart ondersteunt. Hierdoor ontstaat een situatie waarin een aanzienlijk deel van de bevolking geen toegang heeft tot het wettelijk vereiste elektronische betaalmiddel.

Volgens recente Belgische cijfers:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezit een smartphone (Vlaanderen).
– Maar 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (Febelfin).

Payconiq is smartphone‑only, terwijl Bancontact ook kaartbetalingen ondersteunt. De Belgische wet laat handelaars toe om uitsluitend Payconiq aan te bieden. Dit leidt tot digitale uitsluiting van burgers die:
– geen smartphone hebben,
– hun smartphone niet kunnen of willen gebruiken voor betalingen, (ik heb het opgegeven toen mijn smartphone "de betaalapp niet meer ondersteunde", vermoedelijk als gevolg van innovaties…)
– of om veiligheids-, gezondheids- of financiële redenen geen mobiele betaalapps willen gebruiken.

Deze situatie is problematisch in het licht van Europese doelstellingen rond:
– digitale inclusie,
– toegankelijkheid van essentiële diensten,
– non-discriminatie,
– en de ontwikkeling van een pan‑Europese betaalruimte (waaronder Wero).

Ik verzoek de Commissie om:
– te onderzoeken of de Belgische implementatie van elektronische betaalverplichtingen in overeenstemming is met EU‑principes rond toegankelijkheid en inclusie;
– te evalueren of smartphone‑only betaaloplossingen als enige elektronische optie verenigbaar zijn met de Europese doelstelling van universele toegang tot digitale diensten;
– aanbevelingen te formuleren aan België om te garanderen dat minstens één elektronisch betaalmiddel zonder smartphone beschikbaar blijft.

Ik dank u voor uw aandacht en blijf graag beschikbaar voor verdere toelichting.

Een bevestiging per mail volgt enkele minuten later. Jammer dat het bericht zelf er niet in staat…

02-01-2026 – Antwoord van de Europese Commissie

Het antwoord komt van Europe Direct Contact Centre <EuropeDirectContactCentre@edcc.ec.europa.eu>, blijkbaar een soort algemeen e-mailadres voor diverse vragen.

Naar aanleiding van uw vraag raden wij u aan contact op te nemen met het netwerk van nationale organisaties die verantwoordelijk zijn voor buitengerechtelijke schikkingen bij consumentenklachten op het gebied van financiële diensten (FIN-NET). Het is toch om te huilen? Ik heb geen klacht, ik heb geen conflict met een financiële dienst, en ik heb geen hulp nodig bij een schikking. Hebben ze mijn verzuchting echt niet begrepen?

FIN-NET heeft leden in alle landen van de Europese Economische Ruimte (EER), waaronder de Europese Unie, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. U vindt online een lijst van alle FIN-NET-leden in elk land, en informatie over de financiële diensten die zij bestrijken, [..]. De pagina FIN-NET in België verwijst vervolgens naar de Ombudsman van de Verzekeringen en Ombudsfin, de Ombudsman in financiële geschillen. Beide hebben hier niets mee te maken. Moet ik nu echt aannemen dat de lezer van mijn bericht de vraag gewoon niet begrepen heeft? Of zit hier een AI-chatbot achter??

Houd er rekening mee dat de beslissingen of aanbevelingen van FIN-NET niet juridisch bindend zijn, maar wel een belangrijke informatiebron kunnen vormen als u van plan bent de zaak voor de rechter te brengen. Aanbieders van financiële diensten zijn doorgaans niet verplicht de beslissingen van FIN-NET-leden op te volgen, maar de meesten doen dit wel vrijwillig. Eigenlijk snap ik het doel van FIN-NET zelfs niet. De beide ombudsdiensten zijn in België immers voldoende bekend; daar hebben we de Europese Commissie niet voor nodig. FIN-NET komt vermoedelijk wel van pas voor wie een conflict heeft in een ander Europees land.

Wij hopen dat u deze informatie nuttig vindt. Ik vind ze niet nuttig, omdat ze niet nuttig is, omdat de vraag blijkbaar helemaal niet begrepen is. Ik blijf denken dat hier een AI-chatbot achter zit, hopen zelfs, want als de Europese Commissie dit geen hallucinatie vindt, kan Europa niet blijven functioneren, en kunnen we alvast Russisch gaan studeren… Gelieve nogmaals contact met ons op te nemen, mocht u verdere vragen hebben over de Europese Unie, diens activiteiten of instellingen. Dat zal ik zeker doen.

Terug naar de Europese Commisie

Ik heb nu een e-mailadres, dus dat kan ik weer gebruiken; hadden ze dat niet ineens kunnen vermelden, naast het online formulier…? Het is overigens wel OK dat in de mail van de Commissie mijn vraag mee opgenomen is. Maar dat Europe Direct Contact Center en FIN-NET behandelen blijkbaar conflicten, en geen beleidsvragen, dus dat gaat niet kunnen helpen. Waar kan ik dan wel heen? Na wat opzoekwerk vind ik "Report a breach of EU law by an EU country". Er is gelukkig ook een Nederlandstalige versie: Meld een inbreuk op het EU-recht door een EU-land. Er staat een knop Een klacht indienen onderaan. Eer je daar geraakt heb je al kunnen lezen wat de Commissie kan en niet kan; qua structuur zeker niet verkeerd. Ook qua beschikbaarheid van alle Europese talen lijkt dit helemaal OK.

Ook over de betrokken klachtenpagina is nagedacht: je moet een hele reeks vragen beantwoorden, waarbij je na een "verkeerd" antwoord opnieuw gedetailleerde uitleg krijgt over wat kan en niet kan.

Wilt u een klacht indienen of om informatie verzoeken? > Klacht indienen
Heeft uw klacht betrekking op een nationale autoriteit in een EU-land? > Ja
Valt alt (origineel foutje) de kwestie waarop uw klacht betrekking heeft onder het EU-recht? > Ja
Heeft uw klacht betrekking op een bedrijf dat de mededingingsregels van de EU overtreedt of illegale financiële steun van een overheid ontvangt? > Nee
Bent u in het land in kwestie al betrokken bij een actie om het probleem op te lossen? > Nee
Heeft uw klacht betrekking op een specifieke eenmalige situatie waarin de EU-wetgeving niet correct is nageleefd? > Nee
Heeft u als EU-burger of -bedrijf in een ander EU-land een probleem doordat een overheidsinstantie de EU-wetgeving niet goed naleeft? > Nee
Wat zijn uw verwachtingen met betrekking tot uw klacht? > Dat de EU-wetgeving correct wordt omgezet in het recht van een EU-land en daar correct wordt toegepast.

Als je ergens een ander antwoord geeft kom je niet aan het online klachtenformulier. Ik kan in elk geval dezelfde probleemformulering opnieuw gebruiken. Maar. Dadelijk een klacht indienen bij de Europese Commissie is wel een grote stap. Ik ga eerst afwachten of de andere bronnen iets nuttigs te zeggen hebben.

Klacht nog in te dienen: >> na vruchteloze sluiting van piste 8

I. Feiten / Probleem

Onderwerp: digitale uitsluiting door Belgische regelgeving rond elektronische betalingen

Geachte leden van de Europese Commissie,

Ik wens hierbij een formele melding te doen over een structureel probleem inzake digitale inclusie en betaaltoegankelijkheid in België.
Sinds 1 juli 2022 verplicht België alle handelaars om minstens één elektronisch betaalmiddel aan te bieden (Wetboek van Economisch Recht, art. VI.7/4). In de praktijk kiezen veel handelaars voor Payconiq, een betaalmethode die uitsluitend via smartphone werkt en geen bankkaart ondersteunt. Hierdoor ontstaat een situatie waarin zowat 5.000.000 Belgen bij bepaalde handelaars en zorgverleners (!) geen toegang hebben tot het wettelijk vereiste elektronische betaalmiddel.
Volgens recente Belgische cijfers:
– Ongeveer 89% van de volwassenen bezit een smartphone (Vlaanderen).
– Maar 45% van de bevolking gebruikt géén mobiele betalingen (Febelfin).

Ik verzoek de Commissie om:
– te onderzoeken of de Belgische implementatie van elektronische betaalverplichtingen in overeenstemming is met EU‑principes rond toegankelijkheid en inclusie;
– te evalueren of smartphone‑only betaaloplossingen als enige elektronische optie verenigbaar zijn met de Europese doelstelling van universele toegang tot digitale diensten;
– aanbevelingen te formuleren aan België om te garanderen dat minstens één elektronisch betaalmiddel zonder smartphone beschikbaar blijft.
Ik dank u voor uw aandacht en blijf graag beschikbaar voor verdere toelichting.

II. Contact met de nationale autoriteiten

Het probleem werd recent voorgelegd aan Rob Beenders, Belgisch minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen in de Belgische regering, via zijn contactpagina https://beenders.belgium.be/nl/contact. De minister, of minstens zijn team, lijkt in zijn antwoord voorbij te gaan aan de kern van het probleem:
"Het klopt dat handelaars of dienstverleners verplicht zijn om minstens één vorm van elektronisch betalen te aanvaarden van hun klanten. Enkel cash geld aanvaarden is dus niet voldoende, maar ook elektronisch betalen via bijvoorbeeld Payconiq By Bancontact geldt als elektronische betaalmogelijkheid. Aangezien het voor ondernemingen nog steeds verplicht is om cash geld te aanvaarden, kunnen ook mensen die niet over een smartphone beschikken nog steeds betalen. U kunt uiteraard wel steeds in overleg gaan met de bewuste onderneming en hen vragen een andere betaalmogelijkheid aan te bieden."

Labels: Economie Gebruiksvriendelijkheid ICT-ellende Overheid Technologie

Basale fouten: Foutieve procedure

ICT-ellende (13) – (Niet) Betalen met een bankkaart

03-06-2025 – De tandarts

05-06-2025 10:47 – Vraag aan de FOD Economie

Jaarlijkse kosten

05-06-2025 10:54 – Antwoord van de FOD Economie

25-06-2025 16:31 – Aanmaning

25-06-2025 16:40 – Antwoord van de FOD Economie

25-06-2025 17:04 – Mail terug aan de FOD

ChatGPT

Geen smartphone

27-06-2025 09:49 – Antwoord van de FOD Economie

Waar zit het probleem?

Intermezzo: digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid bij de FOD Economie

28-06-2025 – Toch nog een prikje

30-06-2025 10:04 – Antwoord van FOD Economie

12-08-2025 – De Federale Ombudsman

24-09-2025 – Een klacht bij de FOD Economie

13-11-2025 – Geen antwoord

17-11-2025 – Toch nog een antwoord

22-11-2025 – Vraag aan de minister

16-12-2025 – Antwoord van de minister

En nu?

En … actie!

Piste 3 – Terug naar Rob Beenders

01-01-2026 – Herhaling van de vraag aan de minister

30-01-2026 – Herinnering

Piste 4a – DigitAll

Piste 4b – OKRA

04-01-2026 – Bericht aan OKRA

06-01-2026 – Antwoord van OKRA

12-01-2026 – Terug naar OKRA

13-01-2026 – Antwoord van OKRA

Piste 5 – Test Aankoop

03-01-2026 – Bericht aan Test Aankoop

07-01-2026 – Antwoord van Test Aankoop

12-01-2026 – Terug naar Test Aankoop

Piste 6 – Nationale Bank / FSMA

Piste 7 – Publieke opiniecampagne

Piste 8 – Federale Commissie Economie

08-05-2026

03-06-2026

Piste 9 – De Europese Commissie

25-12-2025 – Bericht aan de Europese Commissie

02-01-2026 – Antwoord van de Europese Commissie

Terug naar de Europese Commisie

Recente artikelen

Recente boekbesprekingen

Basale fouten

Labels